Sarah-Kate Lynch
Nie samym chlebem
Przełożyła Bogumiła Nawrot
Tytuł oryginalny: By Bread Alone
Wydanie polskie 2004
Niełatwo być kochającą żoną, cierpliwą matką rezolutnego czterolatka, doskonałą gospodynią i ogrodniczką... Zwłaszcza gdy się mieszka w dziwacznym domu na wsi, mając stale obok siebie marudnego teścia, ślepą kozę, kulawego osła i rój neurotycznych pszczół, które nie pozwalają podejść do ula. Ale Esme MacDougall zawsze świetnie sobie radziła nawet z codziennym pieczeniem chleba według oryginalnego francuskiego przepisu. Dostała go kiedyś od Louisa, przystojnego piekarza, który nauczył ją dużo więcej, niż tylko wyrabiać ciasto i wkładać bochenki do pieca.
Czternaście lat po pamiętnych wakacjach we Francji dochodzi do wniosku, że tylko Louis umiałby przywrócić jej życiu sens. Ale może warto poszukać recepty na szczęście bliżej domu.
Na cześć oryginalnych domów,
dawno utraconych miłości
tak postponowanych węglowodanów
W chwili, kiedy espadryle Esme dotknęły gładkiej, kamiennej posadzki w malutkim pomieszczeniu piekarni, dziewczyna poczuła się, jak gdyby do tej pory sama była tylko na wpół upieczona.
Słodki, ostry zapach chleba na zakwasie, prosto z pieca, w którym palono drewnem dębowym, odurzył jej niczego niespodziewające się zmysły i obudził głód, jakiego nawet nie podejrzewała. Uderzył ją mocno jak obuchem, tak że ledwo mogła oddychać.
Powietrze było rozgrzane i aż ciężkie od obietnic zwyczajnych i nie takich zwyczajnych przyjemności, jakie oferuje nam życie. Czuła to. Czuła ich zapach. Czuła na języku ich smak.
Chleb. Tak, chleb. A konkretnie pain au levain, specjalność zakładu. Mniejsza o bagietki, croissanty, drożdżówki z czekoladą i budyniem, o których tak niedawno marzyła. W porównaniu z jedną kromką chleba na zakwasie, pieczonego niespełna dziesięć kroków od miejsca, w którym stała, były niczym, przypominały trociny, suche i chrzęszczące w zębach. Żaden inny wypiek nie mógł nawet marzyć o tym, by dorównać urodą płaskim, okrągłym boules o grubej, kruchej skórce i lśniącym, miękkim miąższu.
Esme oblizała błyszczące wargi, do ust napłynęła jej ślinka. Jadła ten chleb tutaj, w tym obcym kraju, od tygodnia, i już zdążyła się uzależnić od jego smaku, ale teraz dosłownie marzyła o tym, by znaleźć się bliżej miejsca, gdzie powstaje pain au levain. Aż jej się zakręciło w głowie. Powietrze wzięło ją w swoje wilgotne, słodkie objęcia i uspokoiło serce, trzepoczące się w piersiach. Miała ochotę położyć się na tej ciepłej, zniszczonej podłodze, usnąć i już nigdy nie opuścić tego miejsca. Czuła się tu lepiej niż w domu. Lepiej niż w niebie.
Wszystko się zaczęło tutaj, w tym bardzo starym pomieszczeniu piekarni, wykutym w żółtym kamieniu i ukrytym pod ziemią, nad zakolem leniwie płynącej rzeki Dordogne. I jak się miała wkrótce przekonać, najważniejszy był początek, ponieważ tajemnica chleba na zakwasie tkwi właśnie w zaczynie, levain, żywej, oddychającej, musującej mieszaninie przeszłości i teraźniejszości, dodawanej do każdej porcji mąki i wody, by przemienić ją w przyszłość. Od blisko dwustu lat w tym nagrzanym, solidnym pomieszczeniu zakwas wnosił życie w boules i żadne inne pieczywo w południowo-zachodniej Francji, w całej Francji, w całej Europie, nawet na całym świecie nie miało takiego smaku.
To prawda, że każdy bochenek w większości składał się z mąki ze świeżo zmielonej pszenicy oraz wody z rzeki, wijącej się w dole, i nie było w tym nic szczególnego, każdy mógł to zrobić. Ale jego duszy, istoty, kwintesencji jego niezwykłej smakowitości nie dawało się tak łatwo uchwycić. Brała się z lekko spienionego levain i czerpała swój niepowtarzalny zapach z przeszłości, z kruszących się, prastarych murów, ze słońca padającego na markizy w biało-żółte pasy, słabego zapachu lawendy, spływającej po schodach ze skrzynek wystawionych na zewnątrz, ze złotych snopów pszenicy na okolicznych polach i z pokoleń piekarzy, którzy go stworzyli, karmili, pielęgnowali, kochali i nim się dzielili.
Później, kiedy Esme wiedziała więcej, znacznie więcej, i kiedy jej głód został zaspokojony nie raz i nie tylko chlebem, zauważyła, że coś wręcz ciągnie ją do zakwasu, fermentującego na dnie starej, drewnianej dzieży, czekającego, by tchnąć życie w kolejną porcję boules.
Teraz, kiedy wiedziała, jakie potrafi czynić cuda, była tym całkowicie zafascynowana.
Bo bez zakwasu pain au levain wcale nie był pain au levain, tylko pozbawionym życia, mdłym i kluchowatym pagajem.
Ale jeśli do tej samej mąki i wody dodać trochę czarodziejskiego zaczynu, delikatnie domieszać sól z bagnisk Guérande, a potem dać mieszaninie trochę czasu i ciepła, wyrobić mocną dłonią piekarza, później znowu dać jej nieco czasu, a na koniec trochę ciepła, prawdziwego ciepła, i voilà!
Esme wiedziała, co to znaczy być mdłym i bez życia, szczególnie kiedy weszła do tego małego, nagrzanego pomieszczenia, w którym człowieka od razu oblewał pot. Mając dziewiętnaście lat i trochę piegów oraz nadal pozostając dziewicą, bardziej niż kiedykolwiek zdawała sobie sprawę z tego, czego jej brak. Była gotowa do przebudzenia. Potrzebny był tylko magiczny dotyk dłoni piekarza.
Pewnego razu, pod koniec pobytu, chociaż wtedy naturalnie nie wiedziała, jak szybko nadejdzie koniec, przybliżyła zimny słoik z cennym levain tuż do twarzy i wdychała jego cierpki, odurzający zapach.
- Pomyśleć - cicho mruknął piekarz swoim głębokim głosem - że będzie trochę ciebie i mnie w chlebie, który upieczesz, Esme.
Od tamtej chwili prawdziwe szczęście zawsze miało jej się kojarzyć z zakwasem.
Piętnaście lat później, dwadzieścia metrów nad poziomem morza na wybrzeżu Suffolk, Esme zajęta była przygotowaniami do smażenia konfitur z pigwy. Przenosiła właśnie naręcze dorodnych, żółtych owoców z płytkiego koszyka do kuchennego zlewu, kiedy potknęła się o psa i pigwy poleciały na wszystkie strony.
Rzuciła się przed siebie i złapała parę, ale przy okazji tak mocno kopnęła owoc, który spadł na podłogę, że odbił się od listwy i potoczył po schodach.
Trudno sobie wyobrazić coś gorszego w pięciopiętrowym domu z kuchnią na samej górze.
- Szlag by to trafił! - zaklęła głośno, patrząc na pozostałe pigwy, turlające się wokół jej nóg. Na dodatek Brown zerwał się i zaczął biegać w kółko. Esme skierowała się ku schodom. Słyszała, jak pigwa stoczyła się po ośmiu stopniach, uderzyła o ścianę na półpiętrze, a potem pokonała kolejnych osiem stopni. Była duża i niezupełnie dojrzała, więc narobiła sporo hałasu. - Na litość boską, Brown - zwróciła się z wyrzutem do ogarniętego paniką psa, który skakał za nią, roztrącając owoce leżące na podłodze. Zbiegła po schodach, a stukot jej już niemodnych pantofli od Dirka Bikkenberga jeszcze powiększył panujące zamieszanie.
Nieco zwolniła na piętrze, gdzie był pokój Rory'ego, a kiedy szykowała się do pokonania kolejnego odcinka schodów, niespodziewanie poczuła, jak Brown trącił ją łbem z tyłu, niemal przewracając Esme.
- No wiesz - powiedziała z wyrzutem. - Albo mi się plączesz pod nogami, albo skaczesz na dupę. Cóż za irytujące z ciebie stworzenie!
- Słucham? - rozległ się z dołu głos jej teścia. Jak na człowieka z dwoma sztucznymi stawami biodrowymi, który poruszał się o lasce, potrafił chodzić zdumiewająco cicho, pomyślała Esme. Coś w rodzaju skrzyżowania pantery ze ślimakiem.
- Henry! - Speszona, walczyła z sobą, żeby się nie skrzywić.
Henry zajmował pierwsze piętro w Domu w Chmurach i rzadko zapuszczał się tak wysoko. Miał tam własną łazienkę i małą kuchenkę, a pokój dzienny, znajdujący się piętro wyżej, dzielił z pozostałymi członkami rodziny, chociaż właściwie młodsi Stackowie prawie nigdy z niego nie korzystali.
- Przepraszam za ten rumor - powiedziała, schodząc niżej, tam, skąd dobiegał głos teścia - ale potknęłam się o Browna i upuściłam pigwy, a potem ten głupi zwierzak popchnął mnie z tyłu. Nie potoczyła się aż do ciebie, prawda? Znaczy się, pigwa?
Wyłoniwszy się zza zakrętu schodów, zobaczyła, że poobijany owoc leży u stóp Henry'ego. Zauważyła, że z pigwy kapie powoli sok.
- Kto by pomyślał, że zawędruje tak daleko - zaszcze-biotała, zatrzymując się kilka stopni wyżej. - I tak szybko. Może źle wykombinowaliśmy z tym kołem. Mpże powinno mieć kształt pigwy.
Henry patrzył na nią tak, jakby mówiła w jakimś obcym języku. Dość często widziała u niego taką minę, ale zanim zdążyła pożałować, że nie ugryzła się wcześniej w język, by oszczędzić teściowi irytacji, Brown śmignął obok niej, podbiegł do pigwy, obwąchał ją, po czym się odwrócił, podniósł nogę i nasikał na owoc. Oniemiała Esme gapiła się na strumień psiego moczu, który po odbiciu się od ściany ściekał prosto na półbuty Henry'ego. Ponieważ był piątek, a Henry należał do ludzi pedantycznych, wiedziała, że wyczyścił je mniej więcej godzinę i dziewięć minut temu.
Henry, zdumiony, co całkiem zrozumiałe, na chwilę stracił równowagę i zachwiawszy się lekko, wpadł na ścianę i strącił portret swojej zmarłej żony.
- Na litość boską - wysapał, purpurowy ze złości, wciąż opierając się o ścianę, ale próbując stanąć prosto. - Nie stercz tak, zrób coś.
Brown wolno wycofał się wyżej i patrzył pytająco na Esme, ciekawy, czym może być owo „coś”.
- No więc? - znów odezwał się Henry, strząsając z nogawki spodni krople psiego moczu tak energicznie, jak to tylko możliwe w przypadku siedemdziesięcioczteroletniego mężczyzny, który nie ma w miednicy prawie żadnej własnej kości. - No więc? - powtórzył.
Po chwili w Domu w Chmurach dało się słyszeć stukanie trzech par nóg o drewniane stopnie, bo Esme przemknęła obok chwiejącego się na nogach teścia i rzuciła się w pogoń za psem. Zbiegała po schodach, cały czas widząc tuż przed sobą tłusty, lśniący zad Browna. Minęła piętro, które zajmowała razem z Pogiem, pokój dzienny i dotarła na kondygnację Henry'ego, a ostatni odcinek schodów, na sam parter, pokonała, biorąc po dwa stopnie naraz.
Jak na zwierzaka, który potrafił spędzić cały dzień rozwalony przed kominkiem, wpatrując się w talerz kruchych ciasteczek, Brown, kiedy musiał, potrafił poruszać się bardzo szybko. Pokonywanie zakrętów nie było jednak jego najmocniejszą stroną i w ciasnym holu wejściowym wpadł na stolik, przewrócił go, a przy okazji strącił na podłogę wazon z okazałymi czerwonymi różami. Nie powstrzymało go to wszakże. Skierował się do drzwiczek dla kota i przez nie zanurkował, a koniec jego ogona zniknął, nim Esme wyciągnęła rękę, by go złapać i wyrwać z podłego psiego zadu.
Drzwiczki dla kota opadły z trzaskiem i w domu znów zrobiło się cicho. Na chwilę. Potem rozległ się stukot laski Henry'ego o podłogę.
- Dobra robota - oświadczył sztywno. - Pójdę po mop.
- Och, czy ty kiedykolwiek się wyluzujesz! - Esme usłyszała zza zamkniętych drzwi sypialni babci Mac gderliwy głos z akcentem dokerów. - Wyciągniesz kopyta, jeśli wiecznie będziesz zrzędził, ty stary, głupi capie.
Znieruchomiała. Spojrzała na drzwi pokoju babki, a potem na sufit. Słyszała wyraźnie jej głos, nie miała cienia wątpliwości, ale czy Henry też to usłyszał? Przez chwilę w domu panowała kompletna cisza, nikt się nie poruszał i nie odzywał, potem zaś miarowy stukot laski i szuranie nogami obwieściły całemu światu, że Henry udał się do schowka gospodarczego po szczotkę.
Esme wypuściła powietrze z płuc i postanowiła zignorować to, co przed chwilą usłyszała. Dziś rano nie miała czasu na takie rzeczy. Zostały jej pigwy (dwa tuziny) do przetarcia, okna (dwadzieścia osiem) do umycia, schody (siedemdziesiąt osiem stopni) do odkurzenia i marudny syn (czteroipółletni), który zawsze przysparzał jej kłopotów, a szczególnie wtedy, kiedy źle spał w nocy. Leżał teraz na poduszce i drzemał przy oglądaniu na wideo Boba Budowniczego, ale nie będzie to trwało wiecznie.
Esme odwróciła się, by ocenić zniszczenia, i przypadkowo skierowała wzrok na własne odbicie w lustrze w holu. Zobaczyła to, czego wcale nie chciała oglądać. Spoglądały na nią w napięciu przejrzyste, zielone oczy. Wczoraj wieczorem niestarannie zmyła makijaż, więc miała czarne, posklejane rzęsy i smugi pod oczami. Rano uważała, że udało jej się upiąć na czubku głowy elegancki kok, ale teraz dostrzegła, że wcale nie jest elegancki ani w ogóle nie przypomina koka. Prawdę mówiąc, jej niesforne, miedziane loki wyglądały jak wielki motek rudej wełny, którym się bawiły rozdokazywane kocięta. Miała kolczyk tylko w jednym uchu, szminkę na brodzie i coś jej zaschło na nosie. Wyglądała, jakby dopiero co uciekła przed nawałnicą.
Zgarbiła się, patrząc na swoje odbicie. Ciekawa była, czy wszyscy wiodą takie zwariowane życie, jak ona. A może ona wprowadza więcej nieładu niż inni? Ściąga na siebie więcej katastrof? Slapstikowa komedia z gonieniem pigwy skończyła się, ukazując niebezpieczne lodowisko, ukryte tuż pod powierzchnią. Esme przestała snuć rozważania o swoim życiu i odwróciła wzrok od odbicia w lustrze.
Dzisiaj nie miała czasu na zgłębianie smutków, co zajmowałoby każdą wolną chwilę, gdyby sobie na to pozwoliła. Nie był to właściwy moment na roztrząsanie tragedii, która zniszczyła jej rodzinę, a potem tak nieskładnie ją posklejała.
Zamiast tego weźmie to nieprzemijające cierpienie, to dręczące wspomnienie i wyżmie je, zgniecie, stłumi tak, jak to robiła codziennie od dwóch lat, aż przestanie ją męczyć, ukrywając się w niej bardzo głęboko jak ostry i twardy cierń. Jedynie dzięki temu mogła jako tako funkcjonować. Mogła nadal chodzić, oddychać, gotować, sprzątać, śmiać się i pokazywać ludziom pogodną twarz, jakby największa tragedia w jej życiu była tylko sennym koszmarem, a nie czymś, co wydarzyło się naprawdę, co przygnało ją do tego domu, na nowe miejsce, by mogła rozpocząć nowe życie tu, gdzie nic nie przypominało jej o tamtym strasznym dniu.
I na ogół przez ostatnie dwa lata to wyżymanie i zgniatanie się sprawdzało. Jakoś żyła dalej. Pog, jej mąż, również żył jakoś dalej. Rory, ich syn, także. Każde z nich z osobna jakoś żyło dalej.
Esme stłumiła w zarodku ogarniające ją przygnębienie. Wyżmij je, upomniała samą siebie. Zgnieć. Ukryj. Postaw jedną nogę przed drugą. Trzymaj się.
Ale ostatni miesiąc był trudny. Nawet ona to widziała w tych czystych, zielonych oczach. I będzie coraz trudniej.
Dokładnie w tej samej chwili jej mąż, Pog, siedział przy biurku w swoim biurze trzy kręte ulice dalej, myśląc zupełnie to samo.
Upłynęły trzydzieści trzy dni, odkąd Esme ostatni raz upiekła bochenek chleba, i nie wiedział, jak ją nakłonić, by znów zaczęła piec. Usta miał spierzchnięte, w brzuchu mu burczało, kiedy patrzył na leżącą przed sobą kanapkę, kupioną w sklepie. Szturchnął ją świeżo zatemperowanym ołówkiem. Wczorajsze pieczywo, bez wątpienia. Pozbawione sprężystości i uroku. Joie de vivre. Nie błagało, by je zjeść. Leżało spokojnie, dławiąc się za długo gotowanymi jajkami i na wpół surowym bekonem.
Oczywiście próbował rozmawiać z Esme na temat pieczenia chleba, bo bardzo go to trapiło. Wiedział, co dla niej znaczy chleb na zakwasie. Ale od dnia, w którym doktor Gribblehurst wyszedł z pokoju babci Mac i powiedział, że zrobił wszystko, co w jego mocy, Esme przestała piec chleb. A kiedy Pog pierwszy raz spróbował z nią o tym porozmawiać, zobaczył panikę w oczach żony i zrezygnował. Jak, zadawał sobie pytanie, może z nią rozmawiać o chlebie i babci Mac, kiedy jeszcze tyle innych spraw wymagało wyjaśnienia? Przez ostatnie dwa lata niewypowiedziane słowa pokrył gruby kobierzec, maskując przepaść, która stawała się coraz głębsza.
Od samego początku powinien być bardziej zdecydowany, teraz to wiedział. Powinien wymusić decyzję, nieważne, jak bolesną, ale prawdę mówiąc, nie chciał być tym, który zerwie strupy z ran Esme, ponieważ bał się, że nigdy nie uda mu się potem zatamować krwi.
Wszyscy myśleli, że jest taka beztroska, taka szczęśliwa, taka silna i odporna - cóż, nawet ona sama tak uważała -ale Pog wiedział, że jest inaczej. I chciał jej pomóc. Bóg mu świadkiem, że niczego bardziej nie pragnął, ale nie chciał jej popychać, łamać, rozdrapywać drobnych, delikatnych pęknięć, które pojawiły się na twardym zewnętrznym pancerzu od tamtego strasznego dnia. Nie mógł, nie chciał robić niczego, bojąc się ją stracić - swoją wspaniałą, rezolutną, jedyną w swoim rodzaju żonę. Była wszystkim, co od tamtej pory trzymało go przy życiu. Tylko ona jedna ich wszystkich trzymała.
W żołądku zaburczało mu z głodu, ale ciastowata, pełna konserwantów kanapka, którą miał przed sobą, była równie pociągająca, jak kalosz. Bezmyślnie zaczął dziurawić smętnego, małego sandwicza, starając się nie słyszeć, jak pani Murphy umawia go na spotkania.
Esme musi zacząć piec chleb, rozpaczliwie tego potrzebował. Chleb Esme nie tylko prosił, by go zjeść, on się tego wręcz domagał. Po prostu nie można było przebywać w jednym pomieszczeniu z jej chlebem na zakwasie, by cały czas nie oblizywać ust i nie myśleć, że akurat to ma się ochotę zjeść. Nie, więcej. Że właśnie tego człowiekowi brakuje do szczęścia.
Pog spróbował sobie przypomnieć jego zapach. Minęły zaledwie trzydzieści trzy dni, a tamten dramat już zdążył się zatrzeć w pamięci. Potrafił sobie wyobrazić słoność i ostrą cierpkość octu jabłkowego. Ale to tak charakterystyczne, słodkie, ciepłe, nieopisanie smakowite coś, co sprawiało, że ślinka ciekła do ust? To coś, co wychodziło spod delikatnych i zręcznych rąk Esme? Zniknęło. Aż nie do wiary. Tak jak smakowite, pulchne bochenki o chrupiącej skórce.
W tej samej chwili w Domu w Chmurach Esme uniosła delikatne i zręczne ręce i zagarnęła szalone, rude loki. Weź się w garść, rozkazała sobie, spoglądając w lustro i pocierając oczy, by usunąć czarne cienie. Oblizała usta, żeby nie były takie matowe, starła szminkę z brody, zdrapała to coś, co zaschło jej na nosie, i uśmiechnęła się do własnego odbicia. Był to wypróbowany sposób, by zmobilizować się do zrobienia tego, co w danej chwili należało zrobić, w tym wypadku - posprzątania całego bałaganu z podłogi.
Nogą odgarnęła na bok kawałki połamanego stolika i przykucnęła ostrożnie w kałuży śmierdzącej wody z wazonu, by pozbierać skorupy. Wazon był prezentem ślubnym od jej szwagra Milo, tego syna Henry'ego, który wybrał sobie odpowiednią kobietę na żonę, a potem sprytnie wyniósł się do Nowego Jorku. Przez ten stłuczony wazon niewątpliwie będzie miała kolejną krechę u Henry'ego. Wiedziała, że teść uważa ją za kobietę lekkomyślną i nieodpowiedzialną. Musiało mu to bardzo przeszkadzać, myślała sobie, bez entuzjazmu zbierając z podłogi skorupy, że siedzi jej na karku wbrew własnej woli, zmuszony okolicznościami, do których powstania w najmniejszym stopniu się nie przyczynił, jeśli pominąć fakt, że źle ulokował oszczędności całego życia i na starość został niemal bez grosza, praktycznie rzecz biorąc bez dachu nad głową i z chorymi nogami.
Przypomniała sobie, że staruszek ma wszelkie powody, żeby stale być w złym humorze, i ogarnęły ją wyrzuty sumienia, że jej pies obsikał dopiero co wyczyszczone przez Henry'ego buty.
- Hop-hop! - dobiegł ją zza zamkniętych drzwi sypialni śpiewny głos babki, dźwięczny jak dzwon. - Hop-hop!
Esme wyprostowała się, odgarnęła nogą pod ścianę resztę skorup leżących na podłodze i przechyliła głowę na bok. Rod Stewart cicho chrypiał, że ktoś puka do jego drzwi i musi być za kwadrans czwarta.
Zdecydowanie nie wyobraziła sobie tej piosenki, zdaje się, że melodia dobiegała z pokoju babci Mac. Podeszła i przyłożyła ucho do drzwi.
Ulubiony piosenkarz jej babki zawodził, że można go kochać dziś w nocy, ale rano już nie.
Esme ostrożnie otworzyła drzwi i wślizgnęła się do środka. W pokoju panował mrok, tak jak babcia Mac zawsze lubiła. Potrząsnęła głową, by odpędzić od siebie śpiew Roda, i po omacku podeszła do okna, chcąc rozsunąć zasłony.
- Mówię do ciebie, latawico! - Głos babki wypełnił nagle sypialnię. Esme gwałtownie się odwróciła i zobaczyła, że staruszka, siedząca na łóżku, spogląda na nią błyszczącymi oczami. Nagle poczuła silny zapach tanich papierosów Embassy Regal, ulubionych babci Mac. Esme aż dostała gęsiej skórki.
- Babciu Mac! - wyjąkała z niedowierzaniem, kiedy jej wzrok przyzwyczaił się do półmroku i ujrzała twarz, którą tak dobrze znała, że widziała ją nawet wtedy, kiedy miała oczy zamknięte.
- Tak - przyznała babcia Mac. - Zdumiewające, nieprawdaż, i do tego w moim wieku?
Esme zamrugała powiekami, przez chwilę nic nie mówiła, a potem znów zamrugała. Targały nią różne uczucia, szukając szczeliny, przez którą mogłyby się wydostać. Niedowierzanie, złość, zachwyt - wszystkie walczyły o swoje miejsce.
- Babciu Mac - odezwała się znowu, postanawiając w tym momencie stłumić niedowierzanie i pozwolić dojść do głosu zachwytowi. - Ty paliłaś!
Staruszka tylko zachichotała, w panującym półmroku jej zmarszczki na zapadniętych policzkach rozpłynęły się i zrobiły niewyraźne.
- Nie rozumiem - oświadczyła Esme. - Myślałam, że... Jak mogłaś? Chciałam powiedzieć, na miłość boską, naprawdę nie powinnaś. Bo przecież... Myślałam, że... No wiesz... Że zdecydowanie... O, cholera - zaklęła niespodziewanie. - Mam dziś jakiś dziwny dzień. - Znów wciągnęła powietrze nosem. W pokoju zdecydowanie unosił się zapach dymu papierosowego. I słychać było śpiew Roda Stewarta.
- Cóż, okazuje się, że istnieje szybki i skuteczny sposób rzucenia palenia - oświadczyła babka. - Ale nie wiem, czy mogę go polecić z czystym sumieniem.
Esme stała i patrzyła na łóżko. Wiedziała, że nie powinna na to pozwalać. Naturalnie, że wiedziała. Ale tak kochała babcię Mac. I tak jej potrzebowała! Zawsze jej potrzebowała. Bez babci Mac żadne wyżymanie i zgniatanie na świecie nie pomogłoby jej jakoś żyć po przeprowadzce z Londynu do Domu w Chmurach. Była jej wybawicielką. Zawsze. I może w przyszłości też nią będzie. Czyż Esme mogłaby o tym dyskutować?
Wyrzuciła ręce w powietrze i klapnęła w nogach łóżka, po czym przesunęła się, aż poczuła ścianę za plecami. Spojrzała na babkę i zapragnęła, żeby mrok przestał rozmazywać tę ukochaną twarz, by mogła ją ujrzeć wyraźnie.
- Wiesz, właśnie się zastanawiałam, gdzie chciałabym zamieszkać - oznajmiła - i pomyślałam sobie, czy przypadkiem nie tutaj z tobą, może choćby na kilka dni. Mogłabym palić papierosy, czytać magazyn „Hello!” i podglądać Ramola i jego żonę. Byłoby tak, jak kiedyś.
Ramol i jego żona byli staruszkami, mieszkającymi po sąsiedzku w wiatraku tuż obok Domu w Chmurach. Już samo to wydawało się dość osobliwe, poza tym byli chyba najnormalniejszą parą w całym chrześcijańskim świecie. Z całego serca nie znosili Esme i jej dziwacznego domu, w którym mieszkała z rodziną. Według Ramola i jego żony Stackowie obniżali standard.
- Musiałabyś najpierw wyjść i przynieść magazyn „Hello!” - zauważyła babcia Mac. - Wprost umieram z ciekawości, jakie to nowe pomyje wylewają na głowę biednej Fergie.
Esme poczuła, jak ogarnia ją fala gorącego przywiązania. Po prostu ubóstwiała babcię Mac.
- Myślałam, że nigdy jej nie wybaczyłaś - powiedziała -że na pogrzeb królowej matki włożyła ten ekstrawagancki kapelusz.
- Och, czy musisz mi przypominać o królowej matce? Ostatnio bardzo mnie denerwuje słuchanie o zmarłych, Esme.
- Cóż, wydaje mi się, że to był pogrzeb królowej matki. -Esme pochyliła się do przodu. - Chociaż nigdy nie wiadomo, kiedy w grę wchodzi rodzina królewska, prawda? Chciałam zauważyć, że nie widziałam ciała. To mógł być każdy. Wiesz, że podobno widziano księżnę Dianę? Pracuje jako tancerka rewiowa w Las Vegas. Na dobrą sprawę prawdziwą królową matkę mogli wynieść z Clarence House w basenie dla chorego. Może żyje sobie w najlepsze w Blackpool, trwoniąc dochody z naszych podatków od wszystkich ciężko zarobionych pieniędzy na jednorękich bandytów i wyścigi.
Babcia Mac sprawiała wrażenie podekscytowanej taką możliwością.
- To nie byłoby takie złe - rozmarzyła się. - Sama chętnie bym spróbowała.
- O, nie, babciu Mac, jesteś mi potrzebna tutaj - zaprotestowała zdesperowana Esme, bo chociaż prawdopodobieństwo, że jej babka wyprowadzi się do Blackpool, było bliskie zeru, dziwniejsze rzeczy się już zdarzały i stale się zdarzają na tym świecie. - Naprawdę. Nawet nie wiesz, jak bardzo.
Poczuła, jak babcia Mac świdruje ją wzrokiem, jakby chciała się dowiedzieć, jak bardzo. Esme westchnęła.
- Przegrywam - przyznała się zwyczajnie, wzruszając ramionami. - Przegrywam i już. Tylko na mnie spójrz! -Jakby na poparcie tych słów właśnie w tamtym momencie kosmyk włosów wysunął się jej ze spinki i opadł na twarz.
- Przez ostatni miesiąc, babciu Mac, wiesz, odkąd... - zastanawiała się nad określeniami, które nie zdenerwują babki.
- Od wizyty doktora Gribblehursta i w ogóle... - Przez chwilę milczała, szukając właściwych słów. - Nic nie wydaje się już takie, jak powinno. Nie wiem, co robię. Nie wiem, dlaczego tutaj jestem. Niczego nie wiem. Wszystko jest jakieś ponure, mętne i dziwne. Czuję się, jakbym zaczynała się rozsypywać, a nie wiem dlaczego, i to jest przerażające.
- Wiesz, dlaczego, ty głuptasie - powiedziała jej babka.
- Tylko nie chcesz się do tego przyznać.
Esme poczuła, jak strach ściska jej serce. Czy to pragnęła usłyszeć?
- Nie chodzi o to, że nie chcę - obruszyła się. - Po prostu nie mogę. Jeszcze za wcześnie.
- Ale jeśli będziesz dłużej zwlekała - delikatnie sprzeciwiła się babka - będzie za późno. I może nie tylko dla ciebie.
- Nie mów tak - odezwała się błagalnie Esme. - Proszę cię.
W pokoju zapadła cisza, jeśli nie liczyć ledwo słyszalnego zawodzenia Roda.
- A co nowego u tego żałosnego, starego capa z góry? -Babcia Mac przeszła do rozmowy na swój ulubiony temat: o Henrym. - Nadal cię wkurza?
- Jestem pewna, że nie bardziej, niż na to sobie zasłużyłam - odrzekła Esme. - Chciałam powiedzieć, że trochę sceptycznie patrzy na świat, uważa, że nic nie umiem zrobić tak, jak należy, ...
entlik