02. Moon Machines - Command Module.txt

(40 KB) Pobierz
{119}{170} Wierzę, że cały naród,
{173}{214} zaangażuje się do osišgnięcia celu
{217}{328} przed końcem tego dziesięciolecia,
{331}{380} jakim jest lšdowanie człowieka na Księżycu
{383}{457} i jego bezpieczny powrót | na ziemię.
{460}{504}  Podnosimy trochę pyłu.
{507}{627} W latach szećdziesištych | niemożliwe marzenie,
{630}{728} kiedy ludzie chcieli dotrzeć  | do innych wiatów, zaczęło się ziszczać.
{731}{778} Orzeł wylšdował.
{810}{929} W sumie 24 Amerykanów udało się na Księżyc.
{946}{987} Ale to niewidzialna armia
{990}{1107} ponad  400 000 | inżynierów i techników
{1110}{1165} umożliwiła osišgnięcie tego celu.
{1198}{1279} Jest to historia | mężczyzn i kobiet
{1282}{1390} budujšcych maszyny, | które zabrały nas na Księżyc.

{1434}{1591} Księżycowe Maszyny  Moduł dowodzenia (CM - Command Module)

{1634}{1691} Rok 1961.
{1694}{1770} Rosja wygrywa | wycig kosmiczny.
{1787}{1874} Jedynym sposobem, | by astronauci USA polecieli w kosmos
{1877}{1955} jest zastšpienie głowic jšdrowych | pocisków balistycznych,
{1958}{2078} przez maleńkie kapsuły Mercury.
{2131}{2197} Jest to jedyne wystarczajšce miejsce, 
{2200}{2313} by zmiecić samotnego astronautę | w kombinezonie cinieniowym.
{2316}{2474}  5, 4, 3, 2, 1.
{2477}{2515}  Start.
{2535}{2596} Astronauta NASA, Gus Grissom
{2599}{2684} poleciał w kosmos drugš kapsułš  Mercury 
{2687}{2761} 21 lipca 1961 roku.
{2764}{2842} - Ok, paliwo poszło. | O 1,25 G.
{2845}{2894} - Cinienie w kabinie stabilizuje się.
{2897}{2924} - Tlen poszedł.
{2927}{3011} Ale jego 15-minutowy lot suborbitaIny
{3014}{3057} prawie zakończył się katastrofš
{3060}{3130} 300 mil od wybrzeża Florydy.
{3166}{3264} Chwilę po wodowaniu, | wystšpiła usterka
{3340}{3426} i właz odstrzelił przedwczenie, 
{3447}{3561} a kapsuła napełniła się wodš | i zatonęła.
{3663}{3765} Grissom na szczęcie | nie zatonšł wraz z niš.
{3808}{3931} Jego lot pokazał jednak, | jak podatny był  astronauta
{3934}{4037} nawet na najmniejszš usterkę | w statku kosmicznym.
{4060}{4159} To była również lekcja | dla tysięcy inżynierów
{4162}{4212} którzy przygotowujš wyzwanie 
{4215}{4294} znacznie większe niż program Mercury:
{4297}{4365} Projekt Apollo.
{4368}{4514} Zaczšłem pracę w NASA tutaj, | w Houston, w czerwcu 1962 roku.
{4517}{4582} Prezydent Kennedy | wygłosił mowę
{4585}{4648} na stadionie | Uniwersytetu Rice
{4651}{4704} we wrzeniu 1962 roku.
{4722}{4827} Tak więc po kilku miesišcach tutaj | siedziałem w Rice Stadium
{4830}{4878} z prezydentem | Stanów Zjednoczonych
{4881}{4927} kiedy zapowiedział wyprawę na Księżyc
{4930}{5004} przed końcem dekady.
{5007}{5078} A w tym czasie, | dla tak młodych jak ja,
{5081}{5124} to było nie lada wyzwaniem.
{5127}{5286} Będziemy wysyłać na Księżyc, | 380 000 km,
{5289}{5419} gigantycznš rakietę | o ponad 100 metrach wysokoci.
{5422}{5484} To było niewiarygodne wyzwanie.
{5560}{5608} Aby dolecieć na Księżyc i z powrotem
{5611}{5697} potrzeba było znacznie większego, | niż Merkury statku kosmicznego.
{5700}{5763} A przed wszystkim w znacznie większym stopniu 
{5766}{5825} pilotowanego przez astronautów.
{5828}{5906} Statek, którym mogliby | naprawdę latać.
{6072}{6125} W rzeczywistoci przez trzy lata,
{6128}{6187} NASA latała | do skraju atmosfery
{6190}{6271} samolotem rakietowym X-15.
{6274}{6346} I mylę, | że byli naprawdę pod wrażeniem.
{6349}{6479} NASA była współfundatorem | tego programu
{6482}{6523} razem z Siłami Lotniczymi.
{6526}{6612} Co ludziom w NASA podobało się,
{6615}{6692} i za co była kochana przez ludzi, | którzy pracowali dla niej.
{6695}{6740} X-15 został zbudowany
{6743}{6841} przez firmę | North American Aviation (NAA).
{6844}{6921} Byli bardzo dowiadczeni | w biznesie lotniczym,
{6924}{7037} a wiedzielimy, | że Apollo musi być
{7040}{7155} maszynš latajšcš, | którš pokierujš piloci.
{7158}{7305} Dlatego włanie wybralimy NAA.
{7346}{7447} Ale inżynierowie | w NAA szybko zorientowali się, 
{7450}{7548} że statek kosmiczny Apollo | będzie znacznie bardziej skomplikowany
{7551}{7615} niż cokolwiek, | co zbudowali do tej pory.
{7618}{7708} Kiedy rozłożysz projekt na czynniki,
{7711}{7796} krok po kroku,
{7799}{7888} dopiero widzisz, | czego faktycznie potrzebujesz.
{7891}{7936} Potrzeba systemu napędowego,
{7939}{7996} potrzebne systemy rodowiskowe,
{7999}{8059} tlen i woda,
{8062}{8113} zaopatrzenie w żywnoć.
{8116}{8146} Potrzebna jest osłona termiczna,
{8149}{8206} spadochron do bezpiecznego | powrotu na Ziemię.
{8209}{8252} System usuwania nieczystoci,
{8255}{8346} utrzymania higieny,
{8349}{8397} okno do wyglšdania..
{8400}{8512} Nawet musielimy myleć | o mikro meteorytach,
{8609}{8773} a moduł dowodzenia był naprawdę | małym domem dla trzech osób.
{8845}{8936} W NAA rozpoczęto | od drewnianych makiet
{8939}{9064} aby uzyskać układ | nowego 3-osobowego statku kosmicznego.
{9067}{9148} Te 3 osoby miały | żyć w tym małym domku
{9151}{9222} przez  14-15 dni,
{9264}{9363} co jest doć trudnym przedsięwzięciem.
{9393}{9486} W NAA inżynierowie | stanęli przed dylematem,
{9505}{9552} bo statek kosmiczny wystarczajšco duży,
{9555}{9626} by utrzymać trzech mężczyzn | przez całš drogę na Księżyc
{9629}{9725} byłby zbyt duży, | aby bezpiecznie powrócić na Ziemię.
{9755}{9796} Jeli umiecisz wszystko, czego potrzebujesz
{9799}{9835} wewnštrz modułu dowodzenia, 
{9838}{9902} staje się on duży i ciężki.
{9905}{9969} A kiedy masz zamiar ponownie 
{9972}{10022} wprowadzić go do atmosfery ziemskiej,
{10025}{10106} duży i ciężki pojazd | nie jest pożšdany.
{10109}{10173} Ciężki pojazd ma większš energię, 
{10176}{10270} kiedy uderza w atmosferę ziemskš,
{10273}{10331} a więc generuje więcej ciepła 
{10334}{10395} by wyhamować upadek.
{10412}{10508} W pełni obcišżony pojazd kosmiczny Apollo | nie przetrwałby tego. 
{10542}{10606} Ale NAA realizujšcy projekt uznał,
{10609}{10661} że nie wszystko, | co poleciało na Księżyc,
{10664}{10732} musi powrócić na Ziemię.
{10735}{10853} Odpowiedziš był podział| statku kosmicznego Apollo na dwie częci.
{10856}{10896} Rozwišzaniem problemu
{10899}{10973} była koncepcja dwóch modułów:
{10976}{11036} serwisowego | i dowodzenia.
{11101}{11145} Moduł serwisowy, | będšcy jak przyczepa
{11148}{11178} za modułem dowodzenia,
{11181}{11244} połšczony z nim podczas startu,
{11247}{11280} i przez całš drogę
{11283}{11335} na Księżyc i z powrotem.
{11338}{11377} A tuż przed wejciem w atmosferš ziemskš
{11380}{11472} moduł serwisowy będzie odrzucany.
{11496}{11555} Moduł ten będzie zawierał wszystko, 
{11558}{11615} co potrzebne do utrzymania załogi
{11618}{11696} przez czas trwania misji.
{11699}{11743} Układ napędowy,
{11746}{11807} zbiorniki paliwa,
{11810}{11869} tlenu, wodoru,
{11872}{11933} całš mechanikę
{11936}{11979} i oczywicie silnik.
{11982}{12046} Z dużego i ciężkiego statku kosmicznego
{12049}{12086} dzięki modułowi serwisowemu,
{12089}{12168} kapsuła Apollo byłyby teraz | na tyle mała i lekka, 
{12171}{12212} by przetrwać powrót do atmosfery.
{12215}{12258} Mimo tego, dla 3-osobowej załogi,
{12261}{12330} która miała przeżyć 10 dni, | nie pozostawało wiele miejsca.
{12333}{12476} Patrzšc wprost, | tylko szecian o boku 3m
{12479}{12512} pozostawał dla załogi.
{12532}{12567} Już podczas szkolenia
{12570}{12649} wsiadanie i wysiadanie | z modułu dowodzenia
{12652}{12744} było trudne | i odbywało się powoli.
{12763}{12825} Wydaje się to nie mieć znaczenia | w owym czasie,
{12847}{12918} ale ten prosty fakt przyniesie | tragiczne konsekwencje 
{12921}{13043} w wycigu Ameryki do Księżyca.
{13170}{13292} W 1964 roku amerykańscy astronauci otrzymali
{13295}{13384} nowy typ statku kosmicznego, | by dolecieć nim do Księżyca
{13387}{13446} przed końcem dekady.
{13464}{13541} Dla inżynierów z NAA
{13544}{13617} budujšcych prototypowy 
{13620}{13688} moduł dowodzenia Apollo,
{13691}{13794} było mnóstwo problemów do rozwišzania.
{13815}{13903} Najważniejszš rzeczš, | by statek kosmiczny
{13906}{13947} utrzymał trzech ludzi przy życiu
{13950}{14014} w podróży na Księżyc i z powrotem,
{14017}{14088} była energia elektryczna.
{14091}{14171} Istnieje kilka sposobów | dostarczenia tej energii do statku kosmicznego.
{14174}{14207} Jednym z nich sš baterie, 
{14210}{14269} ale, podobnie jak te używane w samochodach,
{14272}{14336} sš ciężkie.
{14339}{14404} Można użyć paneli słonecznych,
{14407}{14457} stosowanych już w bezzałogowych sondach
{14460}{14490} w lotach międzyplanetarnych, 
{14493}{14553} gdzie muszš one pracować | przez bardzo długi okres czasu.
{14556}{14639} Jednakże nie sš one tak lekkie, | a w dodatku zajmujš dużš powierzchnię.
{14642}{14745} Tak więc rozwišzaniem problemu | okazały się ogniwa paliwowe.
{14748}{14833} To sprytny pomysł,
{14836}{14922} by korzystać z wodoru i tlenu,
{14925}{15007} który napędza już | silnik rakietowy.
{15010}{15086} W rakiecie wskutek reakcji spalania gazów,
{15089}{15191} uzyskiwano odrzut do napędzania statku kosmicznego.
{15194}{15276} Ale w innym procesie | zachodzšcym w ogniwie paliwowym,
{15279}{15371} reakcja chemiczna może produkować także energię elektrycznš.
{15386}{15473} Ogniwa paliwowe dajš takš możliwoć.
{15476}{15570} Ciekłe gazy, tlen i wodór,
{15573}{15607} przechowywane w zbiornikach,
{15610}{15655} mieszane sš w ogniwach,
{15658}{15695} gdzie uzyskuje się wodę | jako produkt uboczny,
{15698}{15747} oraz energię elektrycznš.
{15750}{15850} Woda jest tutaj pożšdana, | bo można używać jej do picia,
{15853}{15893} oraz do systemu chłodzenia.
{15955}{16002} Okazuje się więc, 
{16005}{16054} że to bardzo pożšdany produkt uboczny.
{16057}{16171} W praktyce ogniwa paliwowe produkowały 
{16222}{16291} 200-250 litrów podczas całej...
Zgłoś jeśli naruszono regulamin