PROBLE~2.PDF

(102 KB) Pobierz

Marzenna Zaorska

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Problemy życiowe młodych osób

dorosłych głuchoniewidomych

o niskim poziomie funkcjonowania w perspektywie

rzeczywistości, oczekiwań, deklaracji pomocowych

Streszczenie

W tekście niniejszego artykułu podjęto zagadnienie aktualnych, ważnych życiowo problemów

młodych osób dorosłych głuchoniewidomych o niskim poziomie funkcjonowania, a więc osób, któ-

re zamknęły drogę edukacji szkolnej, na ogół specjalnej, i po tym okresie doświadczają różnorod-

nych trudności w obszarze samorealizacji osobistej i zawodowo-społecznej. Równocześnie znajdują

się w sytuacji, w której postulowana prawnie pomoc społeczna nie odpowiada ich faktycznym po-

trzebom, co może doprowadzać do niwelacji wykazywanej aktywności własnej i społecznej, ogra-

niczenia planów życiowych, indywidualnych ambicji, a nawet alienacji i zniechęcenia wobec tego,

co się wokół znajduje oraz dzieje.

Słowa kluczowe: osoba niepełnosprawna, osoba z równoczesnym poważnym uszkodzeniem

słuchu i wzroku, edukacja, rehabilitacja, wsparcie społeczne, asystent osoby niepełnosprawnej.

Problems in life of young and adult deaf-blind people

with a low functionality level

in the light of reality, expectations

and received declarations of help

Summary

The article undertakes the topic of current and important problems of young and adult

deaf-blind people with a low level of everyday functionality – people who finished their, in most

cases special education on school level and are experiencing, after that period of their life has

##7#52#aMTg0NDg2M0EzMTY0NjI2Ng==

Część I.

Konstruowanie rzeczywistości społecznej osób…

ended, multiple hardships in social and professional self-fulfillment. At the same time, they find

themselves in a situation, in which the legislatively propounded social help doesn’t meet their real

needs, which can lead to the leveling of their personal and social activity, limitation of life plans

and personal ambitions, and, even – alienation and despondency towards what is happening around

them.

Keywords: disabled person, a person with both sight and hearing disorders, education, rehabi-

litation, social aid, personal assistant.

Wprowadzenie

Równoczesne poważne uszkodzenie słuchu i wzroku, szczególnie jeśli

występuje od urodzenia lub wczesnego dzieciństwa, może istotnie ograniczać

oraz ukierunkowywać przebieg rozwoju psychofizycznego i społecznego, de-

terminować formę, treści, możliwy poziom edukacji szkolnej oraz jakość życia

osoby dorosłej, zwłaszcza w kontekście autonomii, samorealizacji w sferze

życia osobistego, społeczno-zawodowego i spełniania siebie w podążaniu indy-

widualną ścieżką własnego istnienia (M. Zaorska, 2002).

Wiele osób z równoczesnym uszkodzeniem słuchu i wzroku od urodzenia

albo wczesnego dzieciństwa z powodu posiadanej niepełnosprawności oraz

skorelowanych z niepełnosprawnością wielorakich i zróżnicowanych konse-

kwencji, w tym m.in. w obszarze komunikacji, to absolwenci szkół specjalnych

adresowanych nie tylko do uczniów z zaburzeniami sensorycznymi, ale także,

a właściwie przede wszystkim z niepełnosprawnością intelektualną. W wielu

przypadkach również absolwenci szkół przysposobienia do pracy w dostępnym

i częstokroć bardzo tradycyjnym zakresie uzyskanej specjalizacji prozawodo-

wej, tzn. specjalności tworzącej możliwość bycia aktywnym zawodowo bez

oficjalnego nadania prawa do wykonywania zawodu, w ramach którego specja-

lizowanie się prozawodowe było realizowane (M. Zaorska, 2010).

Ponadto w analizowanej grupie znajdują się osoby z problemami natury

intelektualnej i wynikającymi z nich problemami dotyczącymi uzyskanego

zasobu wiedzy ogólnej, nabytych umiejętności społecznych, wykazywanej

aktywności w stosunku do samego siebie oraz w relacjach międzyludzkich.

Dodatkowo wiele z takich osób przejawia zawężone możliwości w posługiwa-

niu się mową artykułowaną, pismem (szczególnie ręcznym), nawet prostymi

operacjami matematycznymi, adekwatnej orientacji w czasie i przestrzeni

(M. Zaorska, 2008).

Wkraczając w dorosłe życie, po ukończeniu szkoły znajdują się one

w niezwykle skomplikowanej sytuacji osobistej oraz z potrzebą dookreślenia

przyszłego życia i dokonania wyborów w kwestii aktywności codziennej,

zawodowej, rodzinnej, a także dookreślenia aspektu materialnego ludzkiej

egzystencji.

Plik zabezpieczony watermarkiem jawnym i niejawnym: 1844863A31646266

##7#52#aMTg0NDg2M0EzMTY0NjI2Ng==

M. Zaorska:

Problemy życiowe młodych osób dorosłych…

Co prawda, większość takich osób z racji posiadania orzeczenia o stop-

niu niepełnosprawności, i to na ogół w stopniu znacznym (z jednocześnie

przydzieloną symboliką – kodem niepełnosprawności: 01-U – upośledzenie

umysłowe; 03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu; 04 -O – choroby

narządu wzroku), nabywa prawo do renty z tytułu niepełnosprawności, która

niewątpliwie konstruuje określone poczucie stabilizacji finansowej. Nie daje

jednakże prawdziwej satysfakcji z zarobkowania poprzez wykonywaną pracę.

Do czasu, kiedy żyją najbliżsi, nade wszystko rodzice, tworzy czasami złudne

poczucie posiadania określonego minimum bezpieczeństwa emocjonalnego

i materialnego. Ale nie jest to w żadnym razie poczucie prawdziwej satysfakcji,

że dzięki własnemu wysiłkowi uzyskuje się wynagrodzenie za realizowaną

aktywność zawodową.

Innym problemem omawianych osób jest zagadnienie życia osobistego. Na

ogół zamieszkują one z rodzicami i nadal są z nimi związane bardziej jako

dzieci aniżeli ludzie pełnoletni. Jeśli nie zdecydują się na udział w warsztacie

terapii zajęciowej lub w dziennym domu samopomocy, przeważnie zajmują się

domem, zwykłymi czynnościami gospodarczymi, a w czasie wolnym rozwojem

własnych zainteresowań (np. artystycznych), wykonywaniem prac wynikają-

cych z uzyskanej specjalizacji prozawodowej lub korzystają z Internetu (np.

Gadu-Gadu, Facebook).

Na tle zarysowanej charakterystyki pojawia się wręcz przygnębiający obraz

życia młodych osób dorosłych z równoczesnym uszkodzeniem słuchu i wzroku

o niskim poziomie funkcjonowania. Pojawia się też wiele zasadnych pytań

o to, czy tak powinno wyglądać ich życie. Przede wszystkim pytanie, dlaczego

tak się dzieje i co można uczynić, aby pomóc takim osobom wydobyć się

z istnienia w statusie dziecka, a ich rodzinom, szczególnie rodzicom udzielić

wsparcia w opiece nad nimi.

Dorosłość młodych osób głuchoniewidomych

o niskim poziomie funkcjonowania –

dlaczego taka, a nie inna w świetle istniejących

przepisów prawa oświatowego oraz uwarunkowań społecznych?

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010

roku w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki

dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie

w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych

(Dz.U. 2010, nr 228, poz. 1490) w § 3 określa granice wiekowe realizacji

kształcenia uczniów niepełnosprawnych do końca roku szkolnego, w którym

uczeń kończy: 1) 18. rok życia – w przypadku szkoły podstawowej; 2) 21. rok

Plik zabezpieczony watermarkiem jawnym i niejawnym: 1844863A31646266

##7#52#aMTg0NDg2M0EzMTY0NjI2Ng==

Część I.

Konstruowanie rzeczywistości społecznej osób…

życia – w przypadku gimnazjum; 3) 23. rok życia – w przypadku szkoły po-

nadgimnazjalnej. Natomiast w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej

i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie warunków organizowania

kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych

oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach

i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz.U. 2005, nr 19, poz. 165 i 166) w § 3.1.

podaje się następujące kryteria wiekowe edukacji instytucjonalnej uczniów

niepełnosprawnych w poszczególnych typach szkół: 1) 18. rok życia – w przy-

padku szkoły podstawowej; 2) 21. rok życia – w przypadku gimnazjum;

3) 24. rok życia – w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej. W powyższym

rozporządzeniu wskazano też warunki organizacji, dostosowania oraz reali-

zacji egzaminu na koniec każdego etapu nauczania, w tym etapu kształcenia

zawodowego.

Jednakże zgodnie z § 49 ust. 4 oraz § 38 ust. 2, 3, 4 Rozporządzenia MEN

z dnia 30 kwietnia 2007 roku w sprawie warunków i sposobu oceniania,

klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania

sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. 2007, nr 83, poz.

562) uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowa-

nym lub znacznym nie przystępują do sprawdzianu i egzaminu gimnazjalnego.

Zwolnienie ucznia z obowiązku przystąpienia na koniec szkoły podstawowej

do sprawdzianu z opanowania umiejętności ustalonych w standardowych

wymaganiach i egzaminu gimnazjalnego (na pisemny wniosek rodziców lub

prawnych opiekunów) może dotyczyć uczniów z niepełnosprawnościami

sprzężonymi, tzn. gdy u ucznia niesłyszącego, słabo słyszącego, niewidomego,

słabo widzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysło-

wym w stopniu lekkim, z autyzmem, dysponującego orzeczeniem o potrzebie

kształcenia specjalnego, występuje co najmniej jeszcze jedna z wymienionych

niepełnosprawności. W podanych okolicznościach uczniowie VI klasy szkoły

podstawowej mogą zostać zwolnieni z obowiązku przystąpienia do spraw-

dzianu, a uczniowie III klasy gimnazjum, jeśli nie rokują kontynuowania

nauki w szkole ponadgimnazjalnej, mogą zostać zwolnieni z obowiązku przy-

stąpienia do egzaminu gimnazjalnego. Z trzeciej części egzaminu gimnazjal-

nego (dotyczącej języka obcego nowożytnego) mogą być zwolnieni uczniowie,

którzy z powodu swojej niepełnosprawności nie potrafią samodzielnie czytać

lub pisać.

W kwestii egzaminu zawodowego w § 111.1. podano, że:

absolwenci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się mają prawo przystąpić do egza-

minu zawodowego w warunkach i formie dostosowanych do indywidualnych potrzeb

psychofizycznych i edukacyjnych, na podstawie opinii publicznej poradni psychologiczno-

-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej, albo niepublicznej poradni

psychologiczno -pedagogicznej, w tym niepublicznej poradni specjalistycznej.

Plik zabezpieczony watermarkiem jawnym i niejawnym: 1844863A31646266

##7#52#aMTg0NDg2M0EzMTY0NjI2Ng==

M. Zaorska:

Problemy życiowe młodych osób dorosłych…

W punkcie 2:

w przypadku absolwentów posiadających orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania

dostosowanie warunków i formy przeprowadzania egzaminu zawodowego do indywidual-

nych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych absolwenta może nastąpić na podstawie tego

orzeczenia.

W punkcie 6:

absolwenci chorzy lub niesprawni czasowo, na podstawie zaświadczenia o stanie zdrowia

wydanego przez lekarza, mogą przystąpić do egzaminu zawodowego w warunkach i formie

odpowiednich ze względu na ich stan zdrowia.

W tym miejscu warto zauważyć, że kryterium długości trwania edukacji

szkolnej uczniów z niepełnosprawnościami jest tylko i wyłącznie wiek ich

życia, a nie np. uzyskany poziom psychofizycznego funkcjonowania, samo-

dzielności życiowej i społecznej czy wiek inteligencji. Ponadto obecność za-

pisu o możliwości zwolnienia uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi

z egzaminu gimnazjalnego pod warunkiem braku zamiaru kontynuowania

kształcenia na poziomie ponadgimnazjalnym, np. w szkole zawodowej, co

może wykluczać i

de facto

wyklucza ich z prawa do kontynuacji edukacji

na poziomie kształcenia zawodowego. Takie podejście sprawia, że uczniowie

ci nie mają możliwości zdobycia nawet najprostszego zawodu popartego

stosownym egzaminem zawodowym, i ukierunkowuje edukację zawodową

omawianej grupy niepełnosprawnych na obszar przysposobienia do pracy,

który, jak wskazuje sama jego nazwa, jest przysposobieniem do pracy, ale

bez nadania sformalizowanych prawnie kwalifikacji zawodowych. Opisana

sytuacja tworzy barierę nie do przejścia w kontekście przyszłej aktyw-

ności zawodowej, nacelowuje na pozostającą do dyspozycji aktywność

w warsztatach terapii zajęciowej, a w przyszłości w zakładach aktywności

zawodowej.

Ponadto, obok kwestii zawodowych, osoby z równoczesnym poważnym

uszkodzeniem słuchu i wzroku o niskim poziomie funkcjonowania mają

utrudniony dostęp do dóbr kultury, instytucji społecznych, problemy w rela-

cjach z innymi ludźmi, w związkach przyjacielskich, rodzinnych, małżeńskich.

Mentalne podejście do kwestii ograniczeń obecnych u tych osób, korespondu-

jących z ich niepełnosprawnością, przejawia się nie tylko w naznaczających

możliwościach, ale i postawach ogólnospołecznych wobec nich. Również

w przepisach prawa, które w sposób niejawny, utajniony kontekstowo ograni-

czają czy wręcz uniemożliwiają samorealizację osobową, rodzinną, zawodowo-

-społeczną, poczucie godności i bycia człowiekiem dorosłym, wypełniającym

swoje dorosłe role na miarę posiadanych możliwości oraz uzyskanego poziomu

sprawności ogólnej i psychofizycznej.

Plik zabezpieczony watermarkiem jawnym i niejawnym: 1844863A31646266

##7#52#aMTg0NDg2M0EzMTY0NjI2Ng==

Plik z chomika:

edekbredek

Inne pliki z tego folderu:

Pervin L - Psychologia osobowości.pdf (4630 KB)
Kolekcjoner Lalek - Katarzyna Bonda epub,azw3,pdf.7z (6000 KB)
Gordon Rennie - The Gothic War 01 - Czas Egzekucji.pdf (860 KB)
Victoria Jenkins - Dziewczyna, która zginie pierwsza [ebook PL].rar (8334 KB)
Głęboko mrożony mężczyzna w żółtych spodniach - Kalle Löfqvist.rar (10257 KB)

PROBLE~2.PDF

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: